• YARIM ALTIN
    1.701,00
    % -0,69
  • AMERIKAN DOLARI
    9,2620
    % 0,91
  • € EURO
    10,7921
    % 0,69
  • £ POUND
    12,7720
    % 1,31
  • ¥ YUAN
    1,4342
    % 0,51
  • РУБ RUBLE
    0,1303
    % 1,32
  • BITCOIN/TL
    564688,723
    % -1,04
  • BIST 100
    1.409,56
    % -0,15

Bürüt Takas Nedir ?

Bürüt Takas Nedir ?

Bürüt takas, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) manipülasyona engel olmak için aldığı bir tedbirdir. Hisse senetlerinin gün içindeki satışına kısıtlama getiren bir uygulamadır. Bu uygulamaya göre, borsada işlem yapılan bazı hisse senetleri satın alındığı gün değil, ertesi gün satılabilir. Bu sayede küçük yatırımcının korunması sağlanır.

 Herhangi bir hisse senedinin bürüt takas kapsamına girmesi için SPK’nın olağan dışı, yönlendirilmiş ya da saptırılmış olduğu izlenimini veren miktar ve fiyat hareketlerinin varlığını tespit etmesi gerekir. Bu durumu ortadan kaldırmak amacıyla belirli veya belirsiz bir süre için bürüt cezası uygulama kararı verebilir.

Bürüt Takas Nedir ?
Bürüt Takas Nedir ?

 Netleştirme ve Brüt Takas

 Netleştirme, yatırımcının yahut aracı kuruluşların alım ve satım işlemlerinin bir araya getirilmesidir. Ardından doğan borçlarla alacakların karşılıklı hesaplanarak tek bir alacak veya borç halinde ifade edilmesidir. Toplam hisse senedi adedi ve tutar, netleştirme işlemiyle elde edilen değerlerdir.

 Başka bir şekilde bürüt takas netleştirme uygulamasının kaldırılması olarak da isimlendirilebilir. Paylarda, İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.(Takasbank) netleştirmeyi kaldırdığında bürüt takas başlar. Yatırımcı ve aracı kurum bazındaki alacaklar ise takas süresinin ardından yine Takasbank tarafından dağıtılır. Tedbir kapsamına alınmış paylarda yatırımcıların alım yapabilmesi için hesaplarında alım tutarını karşılayacak nakit yer almalıdır. Satım işlemi yapmak için de işlem tarihinde en az satım miktarınca menkul kıymet bulunması gerekmektedir.

 Brüt Takas Getirilmiş Hisselerde İşlem Yapmak

 spk tarafından bürüt cezası uygulanan hisselerde internet üzerinden işlem yapmak mümkün değildir. Gerek e-trader, gerekse başkaca bir online emir gönderim uygulaması ile alım ve satım yapılamaz. Hisseyi almak veya satmak isteyen yatırımcılar, aracı kuruluşlarla yüz yüze yahut telefonla görüşmelidir.

 Ayrıca, bürüt takas uygulaması kapsamındaki hisselerde kredili işlem yapılamaz. Bu tür hisseleri alabilmek için yatırımcının hesabında üzerinden iki gün geçmiş nakit para yer almalıdır. İşlem gününde veya bir gün öncesinde hesaba yatırılmış para ile bürüt takas hissesi alınamaz. Yine bürüt cezası kapsamındaki hisselerde alım yapan yatırımcı, aynı gün içinde paylarını satamaz. Bir sonraki iş gününü beklemesi gerekir.

 Brüt Takas Süresi

 Hisse senetlerini brüt takas, halk arasındaki deyişle bürüt cezası kapsamına alan spk, ilgili duyurularında uygulamanın başlangıç ve bitiş tarihlerini belirtir. Eğer bitiş tarihi belirtilmediyse ilgili hisse senedi süresiz olarak brüt takasta kalacaktır.

 1 Ekim 2020 tarihinde bu konuda yeni bir düzenleme getirilmiştir. Brüt takas ya da bürüt cezası spk tarafından ikiye ayrılmıştır: geçici ve sürekli brüt takas.

 Aynı tarihteki spk düzenlemesiyle Borsa İstanbul’un pazar yapısında da değişiklikler oldu. Hisse senetleri iki kategoriye ayrılarak bir kısmı “Ana Pazar”, diğer kısmı da “Alt Pazar”a dahil edildi. Alt pazardaki hisseler gerekli kriterleri karşılayıp ana pazara alınana kadar sürekli brüt takasa tabi tutulacaktır.

 Brüt Takas Uygulamasının Hisse Senetlerine Etkisi

 Yatırımcıların en çok merak ettiği meselelerden biri brüt takasa dahil edilen hisse senetlerinin nasıl etkileneceğidir. Adı üzerinde brüt takas, takas işlemlerini ilgilendirir ve teorik olarak yatırım kararlarında etki yapmaması beklenir. Aksine bu tür etkilerin, manipülasyonların önlenmesi için böyle bir uygulama getirilmiştir.

 Brüt takas uygulanan hisse senetleri kredili alım, açığa satım ve online işlemlere kapatılmıştır. Böylece spekülatif amaçlar içeren yatırımların önlenmesi hedeflenmiştir. Buna rağmen spk tarafından brüt takas kapsamına alınmış hisselerde hareket kısıtlılığından dolayı işlem hacminin, talep ve fiyatların gerilemesi beklenir. Kapsam dışına alınan senetlerde ise fiyatlar yeniden belirgin bir şekilde yükselir.

 Diğer bir etken de ilgili hissenin brüt takas uygulamasında kalma süresidir. Eğer belirli ya da kısa bir süreyse bu durum hissenin fiyatında fazlaca bir değişikliğe neden olmaz. Ancak uzun veya belirsiz sürelerde hisse daha çok etkilenecektir.

 Borsada Spekülasyon ve Manipülasyon

 Önüne geçmek için brüt takas gibi uygulamaların getirildiği manipülasyon nedir? Manipülasyon, piyasa dolandırıcılığı anlamına gelir. Manipülatörler danışıklı dövüş; önceden anlaşarak eş zamanlı olarak aynı fiyatta, aynı miktarda işlem emri vermek gibi yöntemler kullanırlar. Böylece arz ile talebin menkul kıymet piyasalarında serbest olarak karşı karşıya gelmesine engel olurlar.

 Spekülasyon ise fiyat hareketlerinden yararlanarak geleceğin fiyatlama trendini belirleme ve kazanç sağlamaktır. Spekülatif işlem yapan yatırımcı piyasanın riskini üstlenir ve nakit akışını sağlarlar. Spekülasyon, borsada normal kabul edilir. Manipülasyondan farklıdır ve yasa dışı olmadıkça bir sorun yoktur.

Borsa hesabı nasıl açılır?